De eerste jaren van marktwerking in de zorg gaan gepaard met bewegingen van het ene uiterste van het spectrum naar het andere. Waar samenwerking en kennisdeling ‘vroeger’ logisch was, zijn ziekenhuizen nu soms krampachtig bezig om hun ideeën en ervaringen achter de schermen te houden.
Welke politieke kleur het volgende kabinet ook zal hebben, voor de zorg zal kostenbesparing bovenaan staan. De manier waarop dat dient te gebeuren, daar lijkt men het nu al over eens zijn: samenwerking en concentratie.
Een greep uit berichten van de afgelopen tijd:
- Ziekenhuizen kunnen twee miljard euro besparen door niet meer allemaal alle behandelingen aan te bieden. Als ziekenhuizen per regio afspreken welke behandeling waar mogelijk is, dan neemt de kwaliteit van de behandeling toe en daalt de prijs zonder dat patiënten voor de behandeling (te) ver moeten reizen (rapport Boston Consulting Group, april 2010).
- Medisch ondernemer Jaap Maljers pleitte in NOVA voor een concentratie van zorg. Zes SEH’s in Amsterdam is bijvoorbeeld te veel, vindt Maljers. Door de zorg te concentreren kan Nederland volgens hem in totaal 2,5 miljard euro besparen.
- Ervaring in termen van aantal ingrepen per medisch specialist als beste voorspeller van kwaliteit (De CZ-bestuursvoorzitter bij presentatie jaarcijfers, Zembla TV etc. )
- Nauwe samenwerking is voor de ziekenhuizen Atrium MC in Heerlen en Orbis in Sittard op termijn de beste optie, volgens Berenschot. Door de vergrijzing zijn de mogelijkheden tot groei beperkt in de regio’s waarin de ziekenhuizen opereren. Door samen te werken kunnen zij 30 tot 35 miljoen euro aan kosten besparen (rapport Berenschot, mei 2010).
De zeer competitieve automarkt illustreert hoe je uitstekend gezamenlijk standaarden kunt ontwikkelen zonder je concurrentiekracht te verliezen: bij investeringen in innovaties en producties voor de bodemplaat wordt gezamenlijk opgetrokken. De bodemplaat is een technisch absoluut essentieel onderdeel van een auto maar qua directe waarde voor de klant een stuk minder interessant/onderscheidend. Onderscheidende elementen die moeten onderstrepen waar het specifieke automerk voor staat, worden wel degelijk alléén en ‘in het geheim’ ontwikkeld: Volvo’s Side Impact Protection System, BMW’s EfficientDynamics – enzovoort. Door gezamenlijk te investeren in bepaalde zaken worden auto’s in het algemeen (lees: zorg) beter, duurzamer en op onderdelen goedkoper. Wat vervolgens weer een voedingsbodem is voor voortdurende technologische ontwikkelingen.
Henk Nies snijdt in zijn blog op skipr van 17 mei jl. een interessant punt aan: men neemt te weinig nieuwe concepten en modellen van elkaar over in de zorg. In de zorg is men hier en daar sterk gaan vasthouden aan het idee dat vanwege concurrentie en marktwerking alle ‘bedrijfsgeheimen’ gekoesterd moeten worden. Wellicht een verrassend advies van een marketingbureau (en wij ‘preken’ graag over onderscheid), maar ik zou zeggen: kijk meer van elkaar af! Zaken waarvan je hebt gekozen dat je ze eigenlijk ‘gewoon goed moet regelen’ – kijk bij de buurman hoe die het doet en deel kennis en ervaring met die buurman. Investeer (zelf) in creativiteit en innovativiteit op dát gebied waar je de béste wil gaan worden/blijven.
De moraal van het verhaal: er wordt hier en daar geconcurreerd in de zorg, er wordt samengewerkt, maar er wordt nog veel te weinig gekopieerd. Expliciete strategische keuzes over je gewenste markt- en merkpositionering maken het antwoord op de vraag ‘wanneer samenwerken, wat kopiëren, hoe concurreren?’ een stuk gemakkelijker. Gezamenlijk efficiency en ‘kwaliteit’ omhoog brengen, individueel innoveren in dat éne ding waar jij in wilt uitblinken. Essentieel: zorg ervoor dat dat waarin je uit gaat blinken onderscheidend is ten opzichte van je concurrentie, relevant voor je klanten en uitgaat van je interne kracht.
Kort door de bocht? Misschien wel. Ik hoor het graag!
