Op 29 januari 2011 zendt KRO’s Reporter de reportage ’730 dagen pijn’ uit. Ik heb de uitzending twee keer gezien nu, en heb behoefte een en ander toe te lichten of mijn hardop af te vragen.
De aankondiging luidt: “Een nieuwe heup, knie of een rugoperatie. Er verschijnen steeds meer nieuwe orthopedische technieken in ziekenhuizen. Maar waarom kiezen chirurgen voor een nieuwe prothese of operatie? KRO Reporter kijkt met specialisten naar enkele nieuwe behandelingen. Sommige nieuwe ingrepen zijn gevaarlijk voor patiënten en wetenschappelijk bewijs ontbreekt. Hoe kan dat? Reporter duikt in de gesloten wereld van medisch specialisten“.
Kijk terug op Uitzending Gemist.
Ik ben een fan van Reporter, maar deze uitzending hoort mijns inziens niet tot de beste. En dat komt niet omdat ik partner ben in een medisch marketingbureau. Er worden drie verschillende ‘ontdekkingen’ opgevoerd, en daarmee wordt gesuggereerd dat de medische bedrijven cq. orthopedisch chirurgen die een consultancycontract hebben, zich slechts door geld laten leiden bij hun medische beslissingen, en dat mensen met een dure ingreep (scoliose in dit geval) daar de dupe van zijn. Dat is nogal wat. De drie ontdekkingen op een rij:
Ontdekking 1. Zijn er consultancycontracten tussen orthopedisch chirurgen en medische bedrijven?
Ja. Artsen (niet alleen orthopedisch chirurgen) krijgen een vergoeding als zij in opdracht van medisch bedrijven inspanningen verrichten. Die inspanningen zijn meestal op vlak van training van andere chirurgen, innovatie en onderzoek. De brief van DePuy is hier helder over. Samenwerking tussen artsen en industrie is noodzakelijk om levensreddende innovaties te kunnen ontwikkelen – laat daar geen misverstand over bestaan.
Maar zo’n contract mag natuurlijk nooit een medische afweging beïnvloeden. Daar is overigens in de uitzending ook geen bewijs of zelfs verdenking voor geleverd. Openheid over de relaties tussen artsen en medisch bedrijven, zoals in de Pharmacy al het geval is, lijkt me een goede zaak, en mocht er verdenking zijn, dan moet dat natuurlijk onderzocht en bestraft worden.
Ontdekking 2. Is er voldoende onderzoek gedaan naar de protheses?
Vanuit mijn bureaustoel kan ik dat niet nagaan. Het verbaast mij zeer als er prothesen op de markt zijn waar geen onderzoek naar is gedaan. In de meeste gevallen is de CE markering en FDA approval, en die krijg je pas als er voldoende onderzoek is gedaan. Hier hoor ik in de uitzending niets over.
Maar de crux zit mijns ziens hier: Wat is voldoende onderzoek? En is een patiënt wel voldoende op de hoogte van de risico’s als er nog niet zoveel onderzoek is gedaan? Als we met z’n allen geen risico’s durven te nemen, dan komen we niet verder. De medische wetenschap, en dus wijzelf, is gebaat bij enig risico. Maar artsen zijn natuurlijk wel verplicht te vertellen, nee, ervoor te zorgen dat een patiënt begrijpt welk risico hij neemt, en welke minder risicovolle alternatieven er zijn. Want laten we wel wezen: de belofte van de ‘sportheup’ is heel mooi en er lopen ook heel veel tevreden patiënten mee rond.
Overigens lijkt mij dat orthopedisch chirurgen net zoveel verantwoordelijkheid hebben in het kiezen van een goede (lees: goed onderzochte) prothese als de medische bedrijven. De suggestie dat patiënten zich óók nog moeten gaan verdiepen in de kwaliteit van prothesen (en operatietechnieken) gaat toch veel te ver. Ook al ben ik erg benieuwd naar de website: www.prothesevergelijker.nl.
Ontdekking 3. Zijn er lange(re) wachttijden bij financieel minder interessante operaties?
Dat is mogelijk. Er is in de huidige DBC systematiek veel kruisfinanciering: sommige ingrepen leveren op, andere kosten geld en samen geeft dit een resultaat van ongeveer een paar procent resultaat per jaar, dat ziekenhuizen kunnen gebruiken voor investeringen in nieuwe apparatuur bijvoorbeeld. Omdat de marges maar zo klein zijn, is het met dit gegeven niet erg aantrekkelijk om dure (verlieslatende) ingrepen te doen.
Eigenlijk zou je op elke ingreep een beetje geld moeten kunnen overhouden, of ze nu ingewikkeld of eenvoudig zijn. Want dan loont het over de hele breedte, voor elke arts en bij elke aandoening of ingreep om efficiënt, kwalitatief hoogwaardig en patiëntgericht werk af te leveren. Dán kun je je als ziekenhuis ook echt gaan specialiseren. De nieuwe systematiek DOT heeft (als ik goed geïnformeerd ben) nieuwe normtijden en zal deze ideale situatie weer iets dichterbij komen. Dat is vooral een zaak voor zorgverzekeraars en de politiek – artsen hebben hier maar een kleine rol of verantwoordelijkheid in.
Conclusie
Mijn bezwaar is dat er op geen enkele manier in de uitzending ook maar een grammetje bewijs wordt geleverd voor de suggestie dat de drie ontdekkingen iets met elkaar te maken hebben. Ik geloof dat ook niet. In de intro wordt de vraag gesteld: “Waarom kiezen chirurgen voor een nieuwe prothese?”. Dat wordt in de uitzending eigenlijk niet duidelijk. Het wordt ook niet gevraagd aan de orthopeden. Het is wél interessant, net als de fundamentele vraag of artsen zich soms laten beïnvloeden in hun medisch handelen, anders dan ze ooit gezworen hebben. Maar om dat nou zo kort door de bocht, en op zo’n suggestieve wijze aan de kaak te stellen, is jammer en geeft waarschijnlijk niet het gewenste resultaat.
Ik hoop overigens dat het Brandon-effect gaat optreden, en de scoliosepatiënt onder druk van deze uitzending snel aan de beurt is. 730 dagen is wel echt te lang…
